หลายกิจการเริ่มต้นจากทีมเล็ก ๆ ทำกันเองไม่กี่คน จึงมองว่าประกันสังคมเป็นเรื่องไกลตัว แล้วถ้าคุณมีพนักงานไม่เกิน 10 คน จำเป็นต้องยื่นประกันสังคมไหม มาไขข้อสงสัยกัน

ธุรกิจขนาดเล็ก พนักงานไม่เกิน 10 คน ต้องยื่นประกันสังคมไหม?

เจ้าของธุรกิจขนาดเล็กหลายคนคงจะเคยคิดเหมือนกันใช่ไหมว่า “บริษัทเรามีคนแค่นี้เอง จะต้องไปยุ่งกับประกันสังคมด้วยเหรอ?” ยิ่งถ้าเพิ่งเริ่มจ้างพนักงาน 1-2 คน ยิ่งรู้สึกว่ามันเป็นเรื่องไกลตัว แต่ความจริงคือ

“ธุรกิจขนาดเล็กที่มีพนักงานตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป ต้องยื่นประกันสังคม (มาตรา 33) และขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกันตนให้ลูกจ้างทุกคนภายใน 30 วันที่จ้างงาน”

เรื่องนี้ใกล้ตัวกว่าที่คิด และถ้าเข้าใจผิดตั้งแต่ต้น อาจกลายเป็นปัญหาทีหลังแบบไม่รู้ตัว

เหตุผลที่เจ้าของธุรกิจขนาดเล็กมักเข้าใจผิดว่ามีลูกจ้างไม่ถึง 10 คน ไม่ต้องยื่นประกันสังคม

เหตุผลที่เจ้าของธุรกิจจำนวนมากพลาดเรื่องประกันสังคม ไม่ใช่เพราะตั้งใจเลี่ยง แต่เป็นเพราะเข้าใจผิดเหมือน ๆ กันว่า “ต้องมีพนักงานครบ 10 คนก่อน ถึงจะต้องยื่นประกันสังคม” ซึ่งจริง ๆ แล้วกฎหมายไม่ได้กำหนดตัวเลขขั้นต่ำแบบนั้นเลย แค่มีลูกจ้าง 1 คน ก็เข้าข่ายแล้ว แต่ความเชื่อนี้กลับถูกเล่าต่อกันมาจนกลายเป็นเรื่องปกติในกลุ่มร้านเล็ก ๆ

อีกความเข้าใจหนึ่งคือ ถ้าเป็นร้านเล็ก ทำกันเอง ไม่ได้จดบริษัท ก็คงไม่ต้องยื่น ฟังดูสมเหตุสมผล แต่ในมุมกฎหมาย ประกันสังคมดูที่สถานะ “นายจ้าง–ลูกจ้าง” ไม่ได้ดูว่าจดบริษัทหรือไม่ ถ้ามีการจ้างงานจริง ก็ถือว่าอยู่ในขอบเขตอยู่ดี

หรือบางคนก็คิดว่า พนักงานเพิ่งเริ่มงาน เดี๋ยวรอผ่านโปรก่อนค่อยว่ากัน แต่ในทางปฏิบัติ การทดลองงานไม่ได้ทำให้สถานะลูกจ้างหายไป ถ้าเริ่มทำงานและรับค่าจ้างแล้ว หน้าที่ของนายจ้างก็เริ่มนับไปพร้อมกันนั่นเอง

หน้าที่ของนายจ้างในการยื่นประกันสังคมมีอะไรบ้าง

เมื่อธุรกิจมีลูกจ้างแล้ว หน้าที่เรื่องประกันสังคมจะเริ่มขึ้นทันที หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องยุ่งยาก แต่ถ้าแยกเป็นข้อ ๆ จะเห็นว่าจริง ๆ แล้วไม่ได้ซับซ้อนอย่างที่คิด

1. ขึ้นทะเบียนนายจ้างกับสำนักงานประกันสังคม

สเมื่อมีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป นายจ้างต้องนำสถานประกอบการของตนขึ้นทะเบียนกับสำนักงานประกันสังคม ภายใน 30 วัน ตั้งแต่วันที่รับลูกจ้างเข้าทำงาน

2. ลงทะเบียนข้อมูลลูกจ้างเป็นผู้ประกันตน

หลังจากขึ้นทะเบียนนายจ้างแล้ว ต้องแจ้งรายชื่อและข้อมูลลูกจ้างทุกคนให้สำนักงานประกันสังคม ภายใน 30 วัน นับตั้งแต่วันเริ่มทำงานของลูกจ้าง เพื่อให้ลูกจ้างได้รับสิทธิประโยชน์จากระบบประกันสังคมอย่างครบถ้วน

3. หักและนำส่งเงินสมทบประกันสังคมทุกเดือน

นายจ้างมีหน้าที่หักเงินสมทบจากค่าจ้างของลูกจ้าง 5% ตามกฎหมาย และต้องสมทบส่วนของนายจ้างอีก 5% (ฐานตามอัตรากำหนด) จากนั้นจัดส่งเงินสมทบทั้งหมดพร้อมแบบฟอร์มไปยังสำนักงานประกันสังคมภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป เพื่อให้ลูกจ้างได้รับสิทธิประโยชน์ทั้งในด้านการรักษาพยาบาล ทุพพลภาพ การคลอดบุตร และบำนาญ ฯลฯ ทั้งนี้หากชำระล่าช้าอาจต้องจ่ายเงินค่าปรับเพิ่มตามที่กฎหมายกำหนด

4. แจ้งการสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตนเมื่อลูกจ้างลาออก

เมื่อพนักงานลาออก นายจ้างต้องแจ้งให้สำนักงานประกันสังคมทราบโดยใช้แบบฟอร์ม สปส.6-09 พร้อมระบุวันที่และเหตุผลการออกจากงาน ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาการเรียกเงินสมทบย้อนหลังหรือละเมิดสิทธิประโยชน์ของลูกจ้าง

สรุป ธุรกิจขนาดเล็ก พนักงานไม่เกิน 10 คน ต้องยื่นประกันสังคมไหม

ธุรกิจขนาดเล็กแม้จะมีพนักงานไม่เกิน 10 คน ก็ยังมีหน้าที่ต้องยื่นประกันสังคม หากมีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คนขึ้นไปตามกฎหมาย การเข้าใจให้ถูกตั้งแต่เริ่มจ้างงาน จะช่วยลดความเสี่ยงเรื่องค่าปรับ การส่งเงินย้อนหลัง และปัญหากับพนักงานในอนาคต ประกันสังคมจึงไม่ใช่เรื่องไกลตัวของธุรกิจเล็ก แต่เป็นพื้นฐานสำคัญที่นายจ้างควรจัดการให้ถูกต้องตั้งแต่วันแรก เพื่อให้ธุรกิจเดินต่อได้อย่างสบายใจ